Vliegbasis

 Dorpen overleggen met vliegbasis over vliegveiligheid tijdens Open dag

Op maandag 7 november vond op initiatief van de COVM leden Gerard Veldman en Geert Verf een overleg plaats over de vliegveiligheid tijdens het showvliegen op de Open dagen. Directe aanleiding daarvoor was de crash bij Bitgum van het Zwitserse demoteam op 9 juni, die veel onrust heeft gegeven bij de omwonenden. Kunnen de vliegshows nog wel doorgaan en hoe zit het met de veiligheidsnormen?
De veiligheid van omwonenden moet gegarandeerd kunnen worden.

Aanwezig waren de dorpen Bitgum, Bitgummole, Marsum, Jelsum en Koarnjum. Ingelum en Leeuwarden waren verhinderd. Voor de Luchtmacht waren aanwezig basiscommandant Denny Traas, Jos Stien en hoofd communicatie Kirsten Beek. Voor de organisatie van de Open dagen was Ed de Bruijn, Hoofd bureau air display aanwezig. Hij is in het dagelijks leven directeur van het vliegveld op Texel en heeft veel ervaring met luchtshows.

Vooraf waren de vragen vanuit de dorpen toegestuurd zodat hier gericht op gereageerd kon worden.
De Luchtmacht had vooraf de regelgeving t.a.v. de vliegveiligheid aan de dorpen toegestuurd.
Ed de Bruijn vertelde in zijn presentatie dat er twee regelgevingen van kracht zijn, nl. een voor de burgerluchtvaart (Regeling luchtvaartvertoningen en een voor de militaire luchtvaart (Navo voorschriften Stanag 3533). De strengste van de twee wordt aangehouden. De voorschriften worden geregeld geëvalueerd.
De Open dag kent een voorbereidingsperiode van een jaar.
De vliegshows worden beoordeeld door Display directors team, de Militaire Luchtvaartautoriteit, het Korps Landelijke Politiediensten afdeling luchtvaart en de Inspectie Leefomgeving&Transport.
Het vliegprogramma is zes weken van te voren bij de veiligheidscoördinatoren bekend.

Voor de vliegers is er een verplichte briefing en debriefing. Bij overtreding van de regels kan uitsluiting plaatsvinden. Soms internationaal.
De Oostblok landen en voormalige,  kennen andere normen, daarom worden deze niet uitgenodigd.
Er worden ook waarschuwingskaarten uitgedeeld, bv voor overschrijding van een grens door afwaaien.

Bij een hoge snelheid moet meer dan 230 m van het gebied bestemd voor publiek af gevlogen worden.
Bij een langzame vlucht is deze grens 150 m.
Bij het aankomen moet uiterlijk op 450 m weggedraaid worden van het publiek.
Witgekalkte hooibalen geven de grens voor de vliegers aan.

Het is niet zo dat er niet boven Leeuwarden en de dorpen mag worden gevlogen. Manoeuvres mogen daar niet gevlogen worden, maar in formatie vliegen mag weer wel. De norm tijdens showvliegen op de open dagen is 1500 feet (500 m.) terwijl dit bij regulier vliegen 1200 ft. is. Buiten de bebouwde kom is de minimale hoogte 500 ft.

Jan van der Leij uit Bitgummole trok een vergelijking met Kermisattracties. Elk jaar worden deze spectaculairder om het publiek blijvend te boeien. Is dit ook niet het geval bij de vliegshows? En wie trekt hier de grens. De Bruijn: Dit gebeurt al vooraf door het Safety team. De shows moeten van te voren worden aangemeld. Bovendien houden tien man de manoeuvres tijdens de show in de gaten en bij overtreding wordt een gele- of rode kaart uitgedeeld.

Gerard Veldman liet weten dat bepaalde veiligheidsnormen niet van toepassing zijn voor militaire vliegtuigen. De Bruijn: We houden de strengste van de twee regelgevingen aan. Deze gelden ook voor de militaire toestellen. We willen geen dubbele regelgeving.
Shira Tigchelaar: De beslissing voor vergunningen bij militaire evenementen wordt genomen door de Minister van Defensie. Welke specifieke eisen heeft de Minister gesteld aan de organisatie van een open dag met demonstratie vluchten en zijn deze openbaar? Antwoord: Kijken we na en komen we op terug.

Geert Verf vroeg welke vluchten tot de meest risicovolle behoren. En zijn er vooruitlopend op de uitslag van het onderzoek naar de oorzaak van de crash veiligheidsmaatregelen aangescherpt.
Na de ramp bij Ramstein zijn er veel maatregelen genomen. Wat zou de volgende stap in vergroting van de veiligheid kunnen zijn?

Denny Traas: Voor ons zijn er geen risicovolle vluchten. Alle patronen worden ook in de dagelijkse oefeningen gevlogen. De vluchten van het Zwitsers team waren goedgekeurd. Het NLR berekend of de veiligheid gebord is. Ze moeten voldoen aan de strengste normen.
Bij het doorrekenen wordt goed gekeken naar de minimale hoogte en naar de afstand tot het publiek. Het verder uit elkaar vliegen is niet per definitie veiliger.
De MLA is een onafhankelijke autoriteit op dit vlak. Ook vindt internationaal afstemming plaats. Het houdt ons beter bij de les dan in het verleden. Boven zee kan moeilijk gevlogen worden, vanwege het ontbreken van referentiepunten. Dit naar aanleiding van een vraag om de show te verplaatsen boven de Noordzee.
De meeste ongelukken gebeuren in Amerika. Daar wordt veel lager gevlogen en is er minder marge over. De meeste ongelukken gebeuren bij solovluchten. Vliegen in formatie is niet per definitie onveiliger.

De Bruijn: Risicoassesment wordt ook gehouden. Bedenk ons eerstvolgende risico. Hoe kunnen we de risico’s zo klein mogelijk houden? Iedereen uit de organisatie kon tips ter verbetering geven.

Wat kan er dan misgegaan zijn bij de crash in Bitgum.
Traas: Dat is lastig te zeggen. Er vindt onderzoek plaats. Waren er vogels of heeft het met communicatie te maken? Wij zijn ook benieuwd naar de uitslag. Deze zullen later ook met de aanwezigen besproken worden. Regels zijn vaak ontstaan na een ongeluk.
Gelukkig gaat het met de piloot goed. Hij heeft alweer meegedaan aan showvluchten.

Veldman en Verf bedankten de aanwezigen voor hun inbreng. Samen met de Dorpsbelangen zullen ze zich beraden op een eventuele vervolg.

capture
capture1
capture2